۱۳۹۸ چهارشنبه ۲۷ شهريور

HRCT  سل  postprimary  نشان دهنده چندین نودول کوچک چند هسته ای متصل به اوپاسیته های شاخه ای خطی. این نما به tree-in-bud ( درخت در جوانه ) مشهور است.

 

Tuberculosis

سل چیست؟
سل معمولا به عنوان یک عفونت واگیردار که ریه ها را درگیر می کند شناخته می شود.سل هم چنین می تواند در نقاط دیگر بدن مانند مغز و ستون مهره ها منتشر شود.عامل سل یک گونه از باکتری با نام Mycobacterium tuberculosis است.در قرن بیستم سل عامل اصلی مرگ و میر در ایالات متحده بود.امروزه بیشتر موارد سل با آنتی بیوتیک ها درمان می شود.اما این درمان مدت زیادی طول می کشد به طوری که فرد باید داروها را به مدت حداقل ۶ تا ۹ ماه مصرف کند.
سل چگونه منتشر می شود؟
سل درست مانند سرماخوردگی و آنفولانزا از طریق هوا منتشر می شود و وقتی فرد بیمار عطسه یا سرفه می کند ویا می خندد و حتی آواز می خواند!قطرات ریزی که حاوی میکروب ها هستند آزاد می شوند.اگر شما در این هوای نامطبوع پر از میکروب تنفس کنید،به بیماری سل مبتلا می شوید.سل واگیردار است اما مبتلا شدن به آن آسان نیست.میکروب ها به آرامی رشد می کنند.شما باید مدت زیادی را با فرد مبتلا بگذرانید تا به آن مبتلا شوید.
تشخیص
برای بررسی سل پزشک معمولا از گوشی (stethoscope) برای گوش دادن به صدای ریه ها و ورم گره های لنفاوی استفاده می کند.هم چنین در مورد علائم بیماری و تاریخچه بیمار برای دستیابی به میزان خطر ابتلا به سل سوال می کند.
شایع ترین تست تشخیصی برای سل تست پوستی است که تزریق مقدار کمی tuberculine PPDکه عصاره ی باکتری سل است درست زیر ساعد انجام می شود.محل تزریق برای ۲ تا ۳ روز بررسی می شود.اگر یک برآمدگی سفت و قرمز رنگ تا اندازه ای مشخص به وجود آمد به احتمال زیاد فرد به سل مبتلاست.متاسفانه تست پوست صددرصد دقیق نیست و به عنوان روشی که گاهی جواب مثبت کاذب و یا منفی کاذب به دست می دهد،شناخته می شود.
‏Chest x-ray
یک chest x-ray روش تصویربرداری سریع و بدون درد است که از موج های الکترومغناطیسی مشخصی (x)برای ایجاد تصویر از ساختارهای ریه درون و اطراف ریه قفسه سینه استفاده می کند.

به لحاظ تاریخی سل ریوی به دو دسته primary TBو postprimary TB دسته بندی می شود.که primary TBبه عنوان سل کودکان و post primary به عنوان سل بزرگسالان در نظر گرفته می شود.به هر حال کاهش شیوع سل در بیشتر کشورهای غربی مدیون درمان های موثر و پایش سلامت مردم 
گاهی تفاوت گذاشتن (تشخیص افتراقی )بین primary و post primary هم به لحاظ کلینیکی و هم به لحاظ رادیولوژیکی دشوار است.چون ویژگی ها و مشخصات آنها می تواند هم پوشانی داشته باشد.به هر حال تشخیص قطعی مهم تر از شناسایی زیر گونه ی سل است چون اجازه مدیریت صحیح کلینیکی از ابتدا را می دهد.
‏Primary TB
در بیمارانی که سابقه ی ابتلا به M tuberculosis را نداشته اند دیده می شود.بنابراین بیشتر در نوزادان و کودکان شایع است و بیشترین شیوع را در کودکان زیر ۵ سال دارد.
‏Primary tbدر رادیولوژی خود را به
صورت چهارواسطه خود را نشان می دهد.
‏1.paranchymal disease 
معمولا به صورت توده های پارانشیمی همگن و متراکم خود را نشان می دهد که می تواند در هر کدام از لوب های ریه اتفاق بیفتد که البته بیشتر بودن آن در لوب های پایین و میانی نشان دهنده ی بیماری به ویژه در بزرگسالان است.
‏2.Lymphadenopathy
شواهد رادیولوژیکی آن تا ۹۶% در کودکان و ۴۳%در بزرگسالان دیده می شود.این علامت معمولا به صورت یک طرفه و سمت راست دیده می شود که ناف ریه و منطقه ی اطراف تراشه راست را درگیر می کند.در حدود یک سوم موارد به صورت دو طرفه دیده می شود.گره های لنفاوی بزرگتر از ۲ سانتی متر معمولا یک مرکز ثانویه با ضریب تضعیف پایین دارند که به صورت نکروز در CT دیده می شود و نشان دهنده ی بیماری فعال است.
3.Milliary
به لحاظ کلینیکی علامت  milliary در ۱ تا ۷ در صد بیماران با هرنوعی از سل تاثیر می گذارد.معمولا در افراد پیر، نوزادان و مبتلایان به ایدز به فاصله ی شش ماه از ظهور اولیه خود را نشان می دهد.یافته های کلاسیک رادیولوژیکی  شامل توده های کوچک ۲ تا ۳ میلی متری که در ۸۵%موارد در لوب پایینی دیده میشود.CTبا رزولوشن بالا حساسیت بیشتری نسبت به رادیوگرافی معمولی در مورد توده های پراکنده با توزیع تصادفی دارد.
4.Pleural effusion
این علامت در حدود یک چهارم بیماران با primary TB ثابت شده دیده می شود.effusion معمولا خود را ۳ تا ۷ ماه بعد از ظهور اولیه بیماری خود را نشان می دهد.این علامت یافته ی شایعی در نوزادان مبتلا نیست.effusion معمولا یک طرفه است و(تولید چرک،فیستولیزاسیون، فرسایش استخوان)به ندرت دیده می شود.ضخیم شدن پلور باقی مانده و کلسیفیکاسیون می تواند نتیجه ی آن باشد.

‏Post primary TB 
واژه ی post primary عموما هم برای ابتلای دوباره و هم عود کردن بیماری به کار می رود.

 

در رادیولوژی ممکن است به شکل paranchymal disease,Airway involvement,pleural effusion ظهور یابد.

‏1.Paranchymal disease 

یافته های اولیه توده هایی با وضوح کم به خصوص در قله ی ریه و سگمنت های پشتی لوب های بالایی دیده می شود.در اکثر موارد بیشتر از یک سگمنت ریه را درگیر می کند.بیماری در یک سوم تا دو سوم موارد به صورت دو طرفه دیده می شود.

ایجاد حفره که به عنوان hall mark شناخته می شود بر حدود ۵۰% از بیماران تاثیر می گذارد.حفره ها معمولا دیواره های ضخیم و نامنظم دارند که با درمان موفق نازک و هموار می شوند.

2.Airway involvement

درگیری راه های هوایی با سخت شدن برونشیول ها مشخص می شود که منجر در هم فرو رفتن یا کلاپس لوب ها ، ذات الریه انسدادی،تورم بالا و تضعیف موکوئید می شود.سخت شدن برونشیول ها در ۱۰ تا ۴۰ درصد از بیماران با سل فعال دیده می شود که با CTبهتر مشاهده می گردد.معمولا به صورت باریک شدن سگمنت های بلند همراه با ضخیم شدن نامنظم دیواره های آن ها، انسداد لومینال (حفره ای) و فشردگی بیرونی دیده می شود.این بیماری هم چنین منجر به اوپاسیته های درخت مانند وبرونشکتازی انقباضی به خصوص در لوب های بالایی می شود.

3.Pleural extension

افیوژن پلور  بیشتر  در primary TB اتفاق می افتد اما در حدود ۱۸% از بیماران post primary دیده می شود.که معمولا کوچک و همراه با paranchymal disease هستند.افیوژن ها معمولا دیواره دارند و می توانند در اندازه ی خود تا سال ها باقی بمانند.پرده ی جنب ممکن است ضخیم شده و منجر به سل چرکی شود و همراه با خطر توسعه ی فیستول بین برونش و پلور شود.ضخیم شدن پلور باقی مانده و کلسیفیکاسیون هم ممکن است اتفاق بیفتد.

 

 

منبع: https://pubs.rsna.org/doi/full/10.1148/rg.275065176

 

 

ترجمه و جمع آوری:خانم فائزه مصادف رادیولوژی۹۴

ویراست و تدوین:سعیده نعمت الهی دبیرانجمن علمی رادیولوژی

 

 

 

سل پارانشیمی postprimary

 

 

سل اولیه پارانشیمی در بیمار بزرگسال.تصویر رادیوگرافی از ریه چپ نشان دهنده lingular consolidationو لوب بالای بزرگ شده