۱۳۹۸ جمعه ۳ خرداد
و مراحل ورود اطلاعات دراین نرم افزار eprints معرفی
ابزارهاي گردآوري داده‌ها و اطلاعات در کارهای پژوهشی 
اسکاس نظام ساده سازماندهی دانش
مراحل الحاق پی .دی .اف به کار برگه منابع فهرست نویسی 
راهنمای مختصر فهرست نویسی منابع دیداری و شنیداری  
نکات کلیدی جهت فهرست نویسی    

يكي از اصلي تر ين بخش هاي هر كار پژوهشي جمع آوري داده‌ها است، در صورتی تجزیه‌ و ‌تحلیل و نتیجه گیری پژوهش بدون نقص و مناسب خواهد بود که جمع آوري اطلاعات با دقت و صحيح انجام شود. گردآوری اطلاعات به دو روش كتابخانه‌اي و ميداني تقسيم مي‌شوند. جهت گردآوري اطلاعات مربوط به ادبيات و پيشينه پژوهش از روش‌هاي كتابخانه‌اي و جهت جمع آوري اطلاعات براي تاييد يا رد فرضيه‌هاي پژوهش از روش ميداني استفاده مي‌شود. براي جمع آوري اطلاعات چهار روش عمده مورد استفاده قرار می‌گیرد که با انتخاب شيوه مناسب از سوگيری در تحقيق می‌توان پيشگيری نمود.

روش‌های گرداوری اطلاعات عبارتند از:

۱- استفاده از اطلاعات و مدارك موجود

در برخي تحقيقات اطلاعاتي كه بايد بعنوان داده مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گيرند از پيش آماده هستند. بدين صورت كه محقق بدنبال اطلاعات جديد نيست بلكه می تواند نسبت به جمع آوري اطلاعاتي كه از قبل تهيه شده اند و در پرونده هاي ( درمانگاهي بيمارستاني ثبت احوال، دانشجويي ،دانش آموزي و مراجعين به مراكز مختلف شهرداري ها و... ) موجود است اقدام كند.

مزايا‌ی استفاده از اطلاعات و مدارك موجود: صرفه جويي در وقت ، به واسطه موجود بودن اطلاعات ارزان است.  مهمترين مزيت آن امكان ارزيابي روند موضوع مورد بررسي در گذشته است كه در مطالعات گذشته نگر بسيار حائز اهميت است.

معايب استفاده از اطلاعات و مدارك موجود: عدم دسترسی، ناقص بودن منابع، ملاحظات اخلاقي و عدم روزآمد بودن اطلاعات از اشكالات عمده اين روش است.

۲- مشاهده

مشاهده یکی از روش‌هاي جمع آوري اطلاعات است كه در آن رفتار و مشخصات موجودات زنده، اشيا و پديده‌ها با استفاده از ويژگي‌‌هاي گوناگون آنها ملاحظه و ثبت مي گردد. منظور از مشاهده ثبت دقيق تمام جوانب بروز حادثه ويژه يا رفتار و گفتار فرد يا افراد از راه حواس و يا ساير راه‌هاي ادراكي (كمك گرفتن از ابزار خاص ) مي باشد.

مشاهده منظم در تحقيق ضروري است بنابراين مشاهده بايد:

* به هدف تحقيق مربوط باشد

* برنامه و نحوه عمل آن از قبل مشخص و تنظيم شده باشد

* به طور دقيق و منظم ثبت شود

*  ميزان اعتبار و صحت انجام آن قابل سنجش و بررسي باشد

مزايا‌ی روش مشاهده: امكان بررسي جزئيات موضوع وجود دارد. مي توان صحت اطلاعات جمع آوري شده را با وسائل ديگر آزمايش كرد .براي جمع آوري اطلاعات زمينه‌اي مناسب است. در زمان كوتاه اطلاعات زيادي بدست مي آيد و اعتبار علمي اطلاعات بالاست·

معايب روش مشاهده: حضور مشاهده گر مي تواند بر روند فعاليت مورد مشاهده تاثير گذار باشد. تمايلات شخصي مشاهده گر و ميزان توانائي او در مشاهده و ثبت دقيق فعاليت مورد مشاهده ممكن است تاثير گذار باشد. عوامل محيطي بر نوع و روش گرد آوري اطلاعات موثر است. استاندارد كردن و طبقه بندي اطلاعات مشكل است ( بويژه در ثبت رفتار انساني ) مشكلات اخلاقي در مشاهده اعمال شخصي وجود دارد. براي نمونه‌هاي زياد وقت گير و پر هزينه است.

۳- مصاحبه

مصاحبه يكي از روش هاي جمع آوري اطلاعات است كه در آن به صورت حضوري ياغير حضوري از افراد يا گروهي ار آنان پرسش مي شود. سوالات مصاحبه قبلا انديشيده شده و تعيين می‌شود و آنچه مصاحبه را به صورت هاي مختلف طبقه بندي مي كند، ميزان انعطاف پذيري و يا نحوه اجراي آن است. امکان دریافت پاسخ در مصاحبه بیش از روش‌های دیگر است، زيرا در هنگام مصاحبه امكان تحريك آزمودني براي دادن پاسخ وجود دارد و نيز مي توان در صورت ابهام با توضيح موضوع را روشن ساخت.

مهمترين انواع مصاحبه عبارتند از:

  1.  مصاحبه انعطاف پذير يا آزاد : در اين نوع چارچوب وحدود پرسش براي مصاحبه گر مشخص است ولي زمان و توالي پرسش به سليقه مصاحبه گر بستكي دارد. دراين حالت رفتار آزمودني طبيعي تر است و اطلاعات واقعي تري بدست مي آيد. مصاحبه گر مي تواند سوالات اضافي نيز طرح كند.
  2. مصاحبه با انعطاف پذيري متوسط يا منظم : در اين نوع مصاحبه، مصاحبه گر از پرسشنامه‌اي با پرسش هاي مشخص و با توالي ثابت استفاده مي كند، اما معمولا پرسش‌ها به صورت باز هستند. در اين جا جمع آوري اطلاعات كمي و سطحي است.
  3.  مصاحبه  انعطاف ناپذير يا پرسشنامه همراه با مصاحبه : مصاحبه گر از پرسش نامه‌اي با پرسش‌هاي مشخص و با توالي استاندارد استفاده مي كند. پاسخها ثابت و از قبل پيش بيني و طيقه بندي شده اند و معمولا پرسش‌ها به صورت بسته هستند. اين روش در مطالعات بزرگ و زماني كه پژوهشگر از تنوع پاسخ ها اطلاع دارد بكار مي رود.

 مهمترین نكات در مورد انجام مصاحبه عبارتند از:

  • بيان توضيحات كافي قبل از شروع مصاحبه
  • تكلم با زبان شخص مصاحبه شونده
  •  دخالت ندادن تمايلات شخصي مصاحبه گر
  • كسب اجاره درهنگام استفاذه از دستگاه ضبط صدا
  •  رعايت مقام وموقعيت اجتماعي افراد

۴- پرسشنامه

يكي از متداول ترين ابزار‌های جمع آوري اطلاعات  در تحقيقات پيمايشي پرسشنامه است که حاوی مجموعه‌اي از پرسش‌هاي هدف‌مند است كه برطبق اصول خاصي تدوين گرديده تا با بهره گيري از مقياس‌هاي گوناگون، ديدگاه و بينش پاسخگویان را مورد سنجش قرار ‌دهند. كيفيت تدوین پرسشنامه در بدست آمدن اطلاعات صحيح و درست و قابل تعميم بسيار با اهميت است.

 

بزرگ بودن گروه يا جامعه مورد مطالعه يكي از دلايل مهم براي استفاده از پرسش نامه است زیرا امكان مطالعه نمونه‌هاي بزرگ را فرآهم می آورد.

پرسش‌نامه‌ها بر اساس نحوه اجراي و ماهیت و نوع سوالات طبقه‌بندی می‌شوند.

طبقه بندی بر اساس ماهيت پرسشنامه :

پرسشنامه باز: در اين نوع پرسشنامه با سوالات باز روبرو هستيم.در اينجا پاسخگو مي تواند بدون محدوديت هرپاسخي را كه مد نظرش باشد در مورد آن پرسش بنويسد و يا در آن زمينه توضيح دهد. در اينگونه سوالات ، اطلاعات دقيق تر، كامل تر و داراي ارزش بيشتر هستند ولي طبقه بندي و نتيجه گيري از آنها مشكل تر و له تجربه زياد نيازمند است.

پرسشنامه بسته : پرسش هاي بسته در اين نوع پرسشنامه ارائه مي شود.براي هر پرسش تعدادي گزينه و پاسخ انتخاب شده است كه فرد پاسخ دهنده بايد يكي از آنها رابه عنوان پاسخ بگزيند.هريك از پاسخ ها به گونه اي تنظيم شده است كه در عين منطقي بودن براي آن سوال از پاسخ مربوط به ديگر سوالات مجزاست. در اينجا پاسخ ها را مي توان به سرعت نوشت و تجزيه و تحليل و طبقه بندي پاسخ ها نيز ساده تر است اما اطلاعات به دقت و كاملي پرسش نامه باز نيست.

طبقه بندي بر اساس نحوه اجرا

پرسشنامه همراه با مصاحبه : اين پرسشنامه همان مصاحبه انعطاف ناپذير است كه به صورت حضوري پرسش ها از افراد پرسيده مي شود و پاسخ ها را پرسشگر در برگه پرسشنامه وارد مي كند.

پرسشنامه پستي : پرسشنامه براي افراد از طريق پست ارسال مي شود . فرد پس از تکميل آنرا براي محقق عودت مي دهد.

پرسشنامه الكترونيك : در اين نوع از پرسشنامه كه به تازگي موارد استفاده از آن گسترش يافته است ، محقق با استفاده از شبكه هاي اطلاع رساني و اينترنت ، اقدام به ارسال پرسشنامه الكترونيك براي افراد مي كند و افراد پاسخ ها را در همان پرسشنامه وارد و با پست الكترونيك براي محقق باز مي گردانند.در برخي موارد ممكن است افراد نسخه اي از پرسشنامه را چاپ کرده و بعد از پاسخگوئي به شكل پستي باز گردانند.

نكات مهم در طراحي پرسشنامه

· داشتن يك مقدمه رسا ، جذاب و واضح در ابتداي پرسشنامه

· وجود پرسش هاي قابل فهم و خالي از ابهام

· قرار دادن پرسش هاي حساس و مهم در پايان پرسش نامه

· استفاده از پرسش هاي باز و بسته به همراه هم

· در هنگام نوشتن پرسشنامه بايد دقت نمود تا ابتدا از پرسش هاي زمينه اي استفاده گردد و سپس به پرسش هائي كه در زمينه موضوع طراحي شده اند ، رسيد.

منصفانه: دلالت بر معنی و مفهوم خاصي ننماير و آزمدني را به موضع خاص نكشاند· بي آزار : به مسائل خصوصي افراد وارد نشود مگر با اجازه قبلي خود آنها :خصوصيات يك پرسش .